سیتاگلیپتین

نگارنده: دکتر مهسا هادیپور جهرمی | بازبینی نهایی: دکتر مژگان میر عبدالحق

سیتاگلیپتین یک داروی کاهنده قند خون است که به تنهایی و یا همراه سایر داروها برای کمک به کاهش قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ استفاده می شود.
این دارو در دیابت نوع 1 کاربرد ندارد و نمی تواند جایگزین مصرف انسولین شود.
سیتاگلیپتین به خصوص وقتی همراه سایر داروهای کاهنده قند خون استفاده می شود ممکن است باعث افت قند خون یا هایپوگلایسمی شود که اگر شدید باشد بسیار خطرناک است. بنابراین علائم افت قند خون از قبیل لرزش، ضعف، احساس گرسنگی، تعریق،عدم تمرکز و تپش قلب را به خاطر داشته باشید و همیشه مقداری مواد قندی مثل حبه ی قند، آبنبات یا آب میوه همراه خود داشته باشید تا درصورت ایجاد این علائم بلافاصله آنها را مصرف کنید.
دقت کنید که این دارو باید به طور مرتب و هر روز استفاده شود و استفاده نامرتب و گاه به گاه باعث می شود که مصرف این دارو برای شما فایده ای نداشته باشد.

اشکال دارویی 

قرصهای خوراکی ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ میلی گرمی

این دارو به صورت قرصهای ترکیبی با متفورمین هم موجود است.

نحوه عملکرد دارو 

در دیابت نوع ۲، بدن نمی تواند انسولین کافی تولید کند و یا انسولین تولید شده به خوبی کار نمی کند. این مسئله باعث بالا رفتن سطح قند خون می شود. سیتاگلیپتین با افزایش تولید مقدار انسولین در بدن سطح قند خون را پایین می آورد .

اثربخشی 

بر اساس مطالعات بالینی، مصرف سیتاگلیپتین با دوز مناسب و به مدت کافی می تواند نتایج زیر را برای بیماران ایجاد کند:

  • سطح هموگلوبین A1C حدود ۰.۶ درصد پایین می آید.
  • قند خون ناشتا حدود ۲۵ میلی گرم در دسی لیتر کمتر می شود.
  • قند خون ۲ ساعت بعد از غذا حدود ۵۰ میلی گرم در دسی لیتر کاهش می یابد.

منبع: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2012/021995s019lbl.pdf

موارد و میزان مصرف 

دوز معمول این دارو ۱۰۰ میلی گرم به صورت یکبار در روز است.

  • این دارو برای افراد کمتر از ۱۸ سال مناسب نیست.
  • کسانی که کلیه آنها به خوبی کار نمی کند به دوز کمتری از این دارو نیاز دارند. به همین دلیل در شروع درمان و بعد از آن به صورت دوره ای وضعیت کلیه بیماران با انجام آزمایش خون کنترل می شود.
  • انتخاب دارو و یا دوز مناسب کار پیچیده ای است و پزشک برای این کار نکات مختلفی مانند نوع و وضعیت بیماری و سایر داروهایی که بیمار مصرف می کند را در نظر می گیرد. بنابراین همیشه دارو را دقیقا همانطور که پزشکتان دستور داده است مصرف کنید و هرگز خوددرمانی نکنید.

نحوه مصرف 

  • سیتاگلیپتین روزی یک بار مصرف میشود. می توانید آن را در هر ساعتی که برای شما مناسبتر است مصرف کنید.
  • غذا تاثیری بر روی جذب این دارو ندارد بنابراین می توانید دارو را با معده خالی یا بعد از غذا مصرف کنید.
  • این قرص باید به صورت درسته، همراه یک لیوان آب مصرف شود و نباید جویده، خرد، شکسته یا نصف شود. در صورتی که در قورت دادن قرصها مشکل دارید به دستورالعمل “قرص و کپسولتو راحت قورت بده” مراجعه کنید. اگر باز هم مشکل حل نشد با پزشکتان مشورت کنید چون ممکن است لازم باشد داروی شما را تعویض کند.
  • داروی خود را هر روز در یک ساعت مشخص مصرف کنید تا جزء برنامه روزانه اتان بشود و مصرف آن را فراموش نکنید.
  •  فرم ترکیبی سیتاگلیپتین با متفورمین به صورت روزی دوبار و هر بار یک قرص مصرف می شود. این قرصها باید بعد از غذا مصرف شوند تا عوارض گوارشی آنها به حداقل برسد

عوارض جانبی 

مثل همه داروها، مصرف سیتاگلیپتین می تواند عوارض جانبی ایجاد کند اما بسیاری از مصرف کنندگان هیچ عارضه ای را تجربه نمی کنند یا فقط دچار عوارض جزیی می شوند. عوارض جانبی معمولا به مرور زمان که بدن به دارو عادت می کند بهتر می شوند.

عوارض جانبی شایع 

این عوارض معمولا در بیشتر از یک نفر از هر صد نفر ایجاد می شود. اما معمولا ملایم و کوتاه مدت هستند.
تذکر:اگر این عوارض بیشتر از چند روز طول کشید حتما با پزشک خود مشورت کنید.

راه حل
  • مایعات فراوان استفاده کنید و به اندازه کافی استراحت کنید.
  • اگر تحمل سردرد برایتان سخت است با مشورت با داروساز می توانید از مسکن استفاده کنید.
  • اگر سردرد شما شدید بود یا بیشتر از یک هفته طول کشید حتما با پزشکتان مشورت کنید.

این علایم معمولا گذرا هستند و در عرض چند روز تا حداکثر یکی دو هفته رفع می شوند.

راه حل
  • مصرف مایعات و استراحت کافی به بهتر شدن این علائم کمک می کنند.
  • اگر این علائم بعد از یکی دو هفته رفع نشدند یا هر روز بدتر می شوند پزشکتان را مطلع کنید.
راه حل
  • از خوردن غذا های چرب و پر ادویه خودداری کنید و تا مدتی غذا های سبک مصرف کنید.
  • به آرامی بخورید و بنوشید.
  • وعده های غذایی را کوچک و تعداد آن‌ها را بیشتر کنید.
  • برای کاهش این عارضه سعی کنید دارو را همراه غذا میل کنید.
راه حل
  • در صورت به وجود آمدن اسهال برای جلوگیری از کم آبی بدن، به مقدار کافی آب و مایعات مصرف کنید.
  • بدون مشورت پزشک یا داروساز داروی ضد اسهال مصرف نکنید.
  • در صورت ادامه دار بودن اسهال حتما با پزشکتان مشورت کنید.
  • در صورت ایجاد یبوست سالاد و سبزیجات و غذاهای حاوی فیبر بالا و آب فراوان مصرف کنید و برنامه منظم پیاده روی داشته باشید.

این عارضه بیشتر وقتی که سیتاگلیپتین همراه سایر داروهای کاهنده خون مصرف می شود ایجاد می شود.

راه حل
  • با علائم افت قند خون آشنا باشید و همیشه مقداری مواد قندی مثل حبه ی قند، آبنبات یا آب میوه همراه خود داشته باشید تا درصورت ایجاد این علائم بلافاصله آنها را مصرف کنید.
  • هیچ کدام ازوعده های غذایی‌اتان را حذف نکنید و یا وعده های غذایی را با تاخیر مصرف نکنید.

عوارض جانبی مهم 

این عوارض به ندرت پیش می آیند اما به هر حال بعضی از مصرف کنندگان این دارو دچار این عوارض جدی و مهم می شوند به همین دلیل لازم است از نشانه های این عوارض آگاه باشید.

علائم

از علايم اصلی آنژیوادم به وجود آمدن ناگهانی ورم در صورت، پاها، دستها، چشم ها، لبها، زبان، اشکال در نفس کشیدن یا بلعیدن و یا تورم در هر ناحیه دیگر از پوست یا مخاط است که ممکن است با گرم و دردناک شدن محل تورم همراه باشد.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

سندرم استیونس جانسون معمولا با علایم شبیه آنفولانزا شروع می‌شود و به دنبال آن کهیرهای دردناک قرمز یا بنفش رنگ بر روی پوست، گلو، چشم یا ناحیه تناسلی ایجاد می‌شوند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

ایجاد کهیرهای بزرگ و قرمز رنگ خارش دار و دردناک که بعد از چند هفته تبدیل به تاول می شوند از علائم اصلی بولوس پمفیگوئید هستند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

به وجود آمدن کهیر پوستی، تاول، قرمزی پوست، خس خس سینه، احساس گرفتگی در قفسه سینه، مشکل در تنفس یا صحبت کردن، تورم دهان، صورت، لبها،زبان و گلو از علائم اصلی آنافیلاکسی هستند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

علامت اصلی پانکراتیت درد مداوم و شدید در ناحیه شکم است که ممکن است به پشت هم گسترش پیدا کند. علاوه بر درد ممکن است حالت تهوع و استفراغ هم وجود داشته باشد.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

کاهش حجم ادرار، تهوع طولانی مدت، خستگی و ضعف و ورم پاها از علائم اصلی نارسایی کلیوی هستند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

قرمزی و درد شدید مفاصل، خشکی مفاصل و محدود شدن دامنه حرکت مفاصل از علائم اصلی آرترالژی هستند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

* این لیست کامل عوارض جانبی این دارو نیست. برای اطلاعات بیشتر به بروشور دارو مراجعه کنید.

نمودار اثربخشی و عوارض شایع

چند ساعت اول چند روز اول چند هفته اول چند ماه اول
اثربخشی
  • شروع اثر100%
  • تکمیل اثر100%
عوارض جانبی
  • سردرد100%
  • اسهال یا یبوست100%
  • تهوع و استفراغ100%
  • افت قند خون100%
  • علائم سرماخوردگی100%

آیا با وجود احتمال ایجاد این همه عارضه، مصرف این دارو برای من مشکل ساز نمی شود؟

مطابق مطالعات بالینی انجام شده بر روی سیتاگلیپتین، این دارو عموما به خوبی توسط بیماران تحمل می شود و تنها ۱.۶ درصد از بیماران به دلیل عوارض جانبی ناشی از این دارو، مصرف سیتاگلیپتین را متوقف می کنند.

منبع: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3687098/

تعریف تحمل پذیری: مطابق راهنماهای بین المللی، شاخص تحمل پذیری یک دارو قبل و بعد از ورود آن به بازار دارویی با انجام مطالعات بالینی ارزیابی می شود. تحمل پذیری نشان می‌دهد که عوارض جانبی ایجاد شده توسط یک دارو تا چه حد برای بیماران قابل تحمل است. به بیان دیگر این مطالعات نشان می دهند که مصرف این دارو چقدر بر روی نحوه زندگی و فعالیتهای روزانه مصرف کنندگان تاثیر می گذارد و این تاثیرات چقدر برای آنها قابل تحمل است و با وجود این عوارض به دلیل مزایای دارو حاضر به ادامه مصرف دارو هستند.
در این مطالعات درصد بیمارانی که عوارض جانبی شایع و مهم و جدی داشتند بررسی می‌شود،درصد بیمارانی که بعد از عوارض جانبی مصرف دارو را متوقف کردند یا مجبور به کاهش دوز شدند در نظر گرفته می شود و در نهایت در مورد میزان تحمل پذیری دارو اعلام نظر می‌شود.

خطرات و هشدارها 

نکات زیر مواردی هستند که پزشک شما باید از آنها مطلع باشد.
بعضی از آنها نکاتی هستند که باید قبل از شروع درمان با سیتاگلیپتین پزشک خود را در جریان بگذارید.
بعضی هم مواردی هستند که بعد از شروع درمان با این دارو اگر پیش آمدند باید پزشک خود را مطلع کنید .

قبل از شروع درمان

در صورتی که قبلا با مصرف سیتاگلیپتین دچار علایم حساسیت مثل کهیر یا قرمزی پوست شده اید حتما پزشکتان را مطلع کنید. در این شرایط مصرف مجدد این دارو می تواند باعث ایجاد حساسیت شدید و خطرناک شود. در بعضی موارد بیمارانی که به داروهای دیگر حساسیت داشته اند به سیتاگلیپتین هم حساسیت نشان می دهند بنابراین اگر در گذشته به هر نوع داروی دیگری حساسیت داشته اید پزشکتان را در جریان بگذارید.

سیتاگلیپتین در موارد نادر می تواند باعث التهاب پانکراس یا پانکراتیت شود که اگر درمان نشود بسیار خطرناک است. بنابراین اگر سابقه هر نوع مشکلی در پانکراس خود دارید یا سنگ کیسه صفرا دارید و یا تری‌گلیسیریدتان بالاست حتما پزشکتان را مطلع کنید چون این وضعیت‌ها احتمال ایجاد پانکراتیت را بیشتر می کنند.

در موارد نادر مصرف سیتاگلیپتین ممکن است باعث ایجاد نارسایی قلبی شود بنابراین اگر مشکل قلبی دارید یا قلب شما نارسا است حتما پزشکتان را مطلع کنید.

اگر کلیه شما به خوبی کار نمی کند حتما پزشکتان را مطلع کنید چون در این شرایط دوز کمتری از این دارو مورد نیاز است.

کتو اسیدوز یک وضعیت اورژانسی است در این شرایط مصرف سیتاگلیپتین برای کاهش قند خون مناسب نیست و قند خون باید به سرعت توسط انسولین کنترل شود. ادامه وضعیت کتو اسیدوز می تواند بسیارخطرناک باشد و باعث به کما رفتن بیمار شود.

بعد از شروع درمان

داشتن تب یا بودن عفونت در بدن باعث بالا رفتن قند خون می شوند و ممکن است سیتاگلیپتین نتواند در این شرایط قند خون را به خوبی کنترل کند. بنابراین اگر دچار تب یا عفونت شدید حتما پزشکتان را مطلع کنید. پزشک ممکن است موقتا داروی شما را قطع کند واز شما بخواهد تا برطرف شدن این شرایط انسولین مصرف کنید.

تداخلات دارویی 

مهمترین داروهایی که با عملکرد سیتاگلیپتین تداخل می کنند عبارتند از:

علت بروز

این داروها ممکن است باعث بالا رفتن قند خون و کم شدن اثر سیتاگلیپتین شوند.

راه حل

بهتر است در طول درمان با سیتاگلیپتین از این داروها استفاده نکنید اما اگر بنا به تجویز پزشک مصرف آن‌ها ضروری است، در مدتی که کورتون مصرف می‌کنید مرتب قند خونتان راکنترل کنید و نتایج آن را به پزشکتان اطلاع بدهید تا اگر لازم شد دوز سیتاگلیپتین را اصلاح کند.

علت بروز

مصرف همزمان این داروها ممکن است باعث بیشتر شدن اثر سیتاگلیپتین و افت قند خون شود.

راه حل

اگر یک فرد دیابتی برای درمان عفونت نیاز به مصرف دارو داشته باشد پزشک سعی می‌کند موردی را انتخاب کند که با سیتاگلیپتین تداخل نداشته باشد اما اگر بنا به دلایلی لازم باشد حتما یکی از این داروهایی که نامبرده شدند مصرف شوند باید در طول مصرف آن‌ها مرتب قند خون کنترل شود تا اگر لازم شد دوز سیتاگلیپتین مجددا تنظیم شود.

علت بروز

این هورمون‌ها ممکن است اثربخشی سیتاگلیپتین را کم کنند.

راه حل

در صورتی که برای یک فرد دیابتی ضرورت داشته باشد از این داروهای هورمونی مصرف کند، بعد از شروع مصرف آن‌ها باید قند خون در فواصل کوتاه‌تری اندازه گیری شود تا اگر از محدوده مورد قبول خارج شد دوز سیتاگلیپتین تحت نظر پزشک مجددا تنظیم شود.

علت بروز

این داروها در صورت مصرف هم زمان، اثر همدیگر را تقویت می کنند بنابراین احتمال افت قند یا افت فشار خون وجود دارد.

راه حل

در بسیاری موارد افراد دیابتی ممکن است به مصرف داروی فشارخون نیاز داشته باشند اما تلاش می‌شود که دارویی از این گروه انتخاب شود که با سیتاگلیپتین تداخل نداشته باشد.اما اگربه هر دلیل انتخاب جایگزین مناسب ممکن نباشد قند و فشار خون باید به طور مرتب کنترل شود و دوز سیتاگلیپتین و داروی فشارخون با توجه به این نتایج تنظیم شود.

علت بروز

سیتاگلیپتین می تواند غلظت دیگوکسین در خون را بالا ببرد در نتیجه احتمال عوارض جانبی دیگوکسین بیشتر می شود.

راه حل

سطح خونی دیگوکسین باید در طول مصرف سیتاگلیپتین کنترل شود تا اگر از محدوده مورد قبول بالاتر رفت دوزدیگوکسین تعدیل شود.

علت بروز

مصرف هم زمان ممکن است باعث افت شدید قند خون شود.

راه حل

در بیشتر موارد لازم است داروهای کاهنده قند خون به صورت هم زمان مصرف شوند اما مصرف هم زمان آنها باید حتما تحت نظر پزشک و با تعیین دوز دقیق برای هر کدام انجام بگیرد.

علت بروز

این داروها می توانند باعث بیشتر شدن اثر سیتاگلیپتین در بدن شوند.

راه حل

مصرف هم زمان این داروها با سیتاگلیپتین ممنوع نیست فقط لازم است پزشک شما بداند که مصرف این داروهای اعصاب را شروع کرده‌اید. در بیشتر موارد با تنظیم مجدد دوز سیتاگلیپتین مشکل تداخل این داروها و خطر افت قند خون رفع می‌شود.

علت بروز

این دارو می تواند باعث بیشتر شدن اثر سیتاگلیپتین شود.

راه حل

در طول درمان با سیتاگلیپتین هرگز بدون اطلاع و مشورت با پزشک آسپرین مصرف نکنید چون جایگزین‌های مناسب متعددی برای آن وجود دارند که با سیتاگلیپتین تداخل ندارند. اما اگر پزشک لازم بداند که آسپرین به مدت طولانی هم زمان با سیتاگلیپتین مصرف شود با اصلاح دوز سیتاگلیپتین می‌توان مشکل تداخل آن‌ها را حل کرد.

علت بروز

این داروها می توانند باعث کم شدن اثر سیتاگلیپتین شوند.

راه حل

در بسیاری موارد افراد دیابتی به دلایلی مثل بالا رفتن فشارخون ناچار به مصرف داروهای مدر می‌شوند. دراین شرایط باید بعد از شروع مصرف این داروها قند خون در فواصل کوتاهتری کنترل شود تا اگر از محدوده مطلوب بالاتر رفت دوز سیتاگلیپتین مجددا تنظیم شود.

این لیست کامل تداخلات دارویی سیتاگلیپتین نیست. برای اطلاعات بیشتر به بروشور دارو مراجعه کنید.

مصرف هنگام بارداری 

اطلاعات کافی درباره تاثیر مصرف سیتاگلیپتین در زنان باردار وجود ندارد بنابراین در صورتی که قصد باردارشدن دارید یا به تازگی باردار شده اید حتما پزشکتان را مطلع کنید تا بهترین گزینه دارویی را برای شما انتخاب کند.

مصرف در شیردهی 

مشخص نیست که آیا این دارو در شیر ترشح می شود یا نه. در هر صورت به دلیل احتمال ایجاد عوارض جانبی در نوزادان، مصرف این دارو در دوران شیر دهی توصیه نمی شود.

سوالات متداول 

سیتاگلیپتین معمولا به تنهایی باعث هایپوگلایسمی نمی شود اما اگر با سایر داروهای کاهنده ی قند خون مثل انسولین و گلی کلازید به صورت همزمان مصرف شود ممکن است باعث افت قند خون شود. با شروع مصرف سیتاگلیپتین ممکن است پزشک دوز سایر داروهای کاهنده قند خون شما را مجددا تنظیم کند.

دوز فراموش شده را به محض یاداوری مصرف کنید مگر اینکه تقریبا زمان مصرف دوز بعدی رسیده باشد. در این حالت دوز فراموش شده را کنار بگذارید ونوبت بعدی را در زمان خودش مصرف کنید. هرگزبرای جبران قرص فراموش شده، مقدار داروی مصرفی خود را دو برابر نکنید.

بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنید جون ممکن است باعث افت خطرناک قند خون شود. اگر علایمی مثل درد شکمی، حالت تهوع یا استفراغ، سرگیجه و لرز ظاهر شدند بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید.

شما احتمالا باید این دارو را برای مدت طولانی مصرف کنید. حتی ممکن است لازم باشد برای بقیه عمر به مصرف آن ادامه بدهید. البته به ندرت در بعضی افراد ممکن است با گذشت زمان کارایی این دارو در کنترل قند خون پایین بیاید و پزشک تصمیم به تعویض سیتاگلیپتین بگیرد.

بله سیتاگلیپتین در دوزهای تجویز شده توسط پزشک برای استفاده طولانی مدت بی خطر است و هیچ گونه شواهدی مبنی بر مضر بودن استفاده ی طولانی مدت آن گزارش نشده است.

هرگز بدون مشورت با پزشک خود سیتاگلیپتین را قطع نکنید چون اگر به صورت ناگهانی آن را قطع کنید دیابت شما بدتر می شود و قند خون بالا می رود.

مصرف هم زمان الکل با سیتاگلیپتین می تواند باعث بیشتر شدن اثر این دارو و افت شدید قند خون یا هایپوگلایسمی شود. به علاوه احتمال ایجاد عارضه پانکراتیت در کسانی که الکل مصرف می کنند بیشتر است.

اگرسطح قند خون شما ثابت باشد مصرف سیتاگلیپتین تاثیری بر روی توانایی رانندگی و دوچرخه سواری نمی گذارد اما در بعضی موارد مصرف سیتاگلیپتین باعث افت قند خون و کاهش تمرکز می شود.در این شرایط از نوشیدنی های دارای قند استفاده کنید تا سطح قند خون اصلاح شود و تا برطرف شدن این علائم رانندگی یا دوچرخه سواری نکنید. به علاوه بعضی افراد بعد از مصرف سیتاگلیپتین حالت خواب آلودگی و یا سرگیجه گزارش کرده‌اند. در صورتی که این عوارض ایجاد شدند از رانندگی یا دوچرخه سواری خودداری کنید.

سیتاگلیپتین تاثیری بر روی اثربخشی قرصهای ضد بارداری ندارد اما ممکن است لازم باشد با شروع مصرف این داروها دوز سیتاگلیپتین توسط پزشک اصلاح شود چون قرص های ضدبارداری می توانند باعث بالا رفتن قند خون شوند.

سیتاگلیپتین معمولا تغییری در وزن ایجاد نمی کند.

اطلاعات کمی در رابطه با مصرف همزمان سیتاگلیپتین و درمان های گیاهی و مکمل های تغذیه ای وجود دارد. به علاوه بسیاری از گیاهان دارویی مثل جینسینگ و دارچین باعث افت قند خون می شوند و با عملکرد سیتاگلیپتین تداخل می‌کنند. بنابراین بهتر است قبل از استفاده از هر نوع داروی گیاهی یا مکمل تغذیه ای با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.