لیراگلوتاید

نگارنده: دکتر مهسا هادیپور جهرمی | بازبینی نهایی: دکتر مژگان میر عبدالحق

لیراگلوتاید یک داروی کاهنده قند خون است که به تنهایی و یا همراه سایر داروها برای کمک به پایین آوردن قند خون در افرادی که دیابت نوع ۲ دارند استفاده می شود. به علاوه لیراگلوتاید احتمال حمله قلبی، سکته قلبی و مرگ را در افرادی که هم زمان با دیابت بیماری قلبی عروقی هم دارند کم می کند.

این دارو در دیابت نوع 1 کاربرد ندارد و نمی تواند جایگزین مصرف انسولین شود.

دقت کنید که این دارو باید به طور مرتب و هر روز استفاده شود و استفاده نامرتب و گاه به گاه باعث می شود که مصرف این دارو برای شما فایده ای نداشته باشد.

اشکال دارویی 

  • این دارو به دو شکل قلم آماده تزریق (pen ) و کارتریج در دسترس است.
  • برای استفاده از فرم کارتریج باید قلم چند بار مصرف داشته باشید و کارتریج را داخل آن بگذارید و تزریق کنید. بعد از تمام شدن داروی کارتریج می‌توانید یک کارتریج جدید داخل قلم بگذارید و استفاده کنید.
  • هر دو شکل دارای ۳ میلی لیتر دارو معادل ۱۸ میلی گرم لیراگلوتاید هستند.
  • با استفاده از قلم آماده تزریق در هر بار می توانید مقادیر ۰.۶، ۱.۲ یا ۱.۸ میلی گرم از لیراگلوتاید را به صورت زیر جلدی تزریق کنید.

نحوه عملکرد دارو 

لیراگلوتاید با سه روش باعث پایین آوردن  قند خون می شود:

  1. مقدار انسولین تولید شده در بدن را بیشتر می کند.
  2. باعث کم شدن یک ماده به نام گلوکاگون در بدن می شود. گلوکاگون باعث می شود کبد مقدار قند بیشتری تولید کند.
  3. با تاثیر بر روی معده باعث می شود غذا آهسته تر از معده عبور کند در نتیجه مدت زمان بیشتری طول می کشد تا قند موجود در غذا وارد خون شود.

اثربخشی 

بر اساس مطالعات بالینی، مصرف  دوز مناسب و به مدت کافی از لیراگلوتاید می تواند نتایج زیر را برای بیماران ایجاد کند:

  • سطح هموگلوبین A1C  حدود ۰.۸ تا ۱.۱ درصد پایین می‌آید.
  • قند خون ناشتا ۱۵ تا ۲۶ میلی گرم در دسی لیتر کمتر می شود.
  • وزن بدن بیماران ۲.۱ تا ۲.۵ کیلوگرم کاهش پیدا می کند.

منبع: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2017/022341s027lbl.pdf

موارد و میزان مصرف 

کاهش قند خون در دیابت نوع ۲

درمان معمولا با مقدار ۰.۶ میلی گرم در روز شروع می شود. بعد از یک هفته پزشک دوز را به ۱.۲ میلی گرم در روز افزایش می دهد. بعضی از بیماران ممکن است روزانه به ۱.۸ میلی گرم از این دارو نیاز داشته باشند.

  • مصرف این دارو در افراد کمتر از ۱۰ سال توصیه نمی شود.
  • پزشک دارو را از حداقل دوز شروع می کند و به تدریج دوز را بالا می برد. به این ترتیب بدن شما به دارو عادت می کند و عوارض جانبی یه حداقل می رسد.
  • اگر لیراگلوتاید را به تنهایی مصرف می کنید لازم نیست برای تنظیم دوز آن هر روز قند خونتان را کنترل کنید اما اگر علاوه بر این دارو از سایر داروهای کاهنده قند خون مثل گلی بن کلامید هم استفاده می کنید ممکن است پزشک از شما بخواهد تا به طور مرتب قند خونتان را اندازه گیری کنید. با این کار به پزشک کمک می کنید تا تصمیم بگیرد آیا دوز سایر داروهای کاهنده قند خون شما نیاز به تغییر دارد یا نه.
  • انتخاب دارو و یا دوز مناسب کار پیچیده ای است و پزشک برای این کار نکات مختلفی مثل نوع و وضعیت بیماری و سایر داروهایی که بیمار مصرف می کند را در نظر می گیرد. بنابراین همیشه دارو را دقیقا همانطور که پزشکتان دستور داده است مصرف کنید و هیچ‌وقت خوددرمانی نکنید.

نحوه مصرف 

  • قبل از مصرف دارو را بررسی کنید و فقط در صورتی که شفاف، بی رنگ و بدون ذرات خارجی بود آن را مصرف کنید.
  • لیراگلوتاید باید روزی یکبار مصرف شود. می توانید آن را در هر ساعتی از روز مصرف کنید اما بهتر است هر روز آن را در یک ساعت مشخص مصرف کنید تا جزء برنامه روزانه اتان بشود و مصرف آن را فراموش نکنید.
  • این دارو باید به صورت تزریق زیر جلدی استفاده شود.

عوارض جانبی 

مثل همه داروها، مصرف لیراگلوتاید می تواند عوارض جانبی ایجاد کند اما بسیاری از مصرف کنندگان هیچ عارضه ای را تجربه نمی کنند یا فقط دچار عوارض جزیی می شوند. عوارض جانبی معمولا به مرور زمان که بدن به دارو عادت می کند بهتر می شوند.

عوارض جانبی شایع 

این عوارض معمولا در بیشتر از یک نفر از هر صد نفر ایجاد می شود. اما معمولا ملایم و کوتاه مدت هستند.
تذکر:اگر این عوارض بیشتر از چند روز طول کشید حتما با پزشک خود مشورت کنید.

این عارضه گذرا است و در عرض چند روز تا چند هفته اول از بین می رود.

راه حل
  • غذا های چرب و پر ادویه نخورید و تا مدتی غذا های سبک مصرف کنید. چربی و ادویه غذا احتمال به وجود آمدن تهوع را بیشتر می‌کند.
  • به آرامی غذا بخورید و بنوشید و غذا خوردن سریع و با عجله را کنار بگذارید.
  • وعده های غذایی را کوچک و تعداد آن‌ها را بیشتر کنید.
  • برای اینکه به علت تهوع و استفراغ بدنتان کم آب نشود مایعات فراوان مصرف کنید.
راه حل
  • به اندازه کافی استراحت کنید و مایعات فراوان مصرف کنید. خستگی و کم آبی بدن احتمال سردرد را بیشتر می‌کند.
  • اگر لازم شد می توانید بعد از مشورت با داروساز از مسکن مناسب استفاده کنید.
  • اگربعد از چند روز سردرد شما بهتر نشد یا هر روز شدیدتر می شود حتما به پزشکتان اطلاع بدهید.

این عوارض معمولا چند روزبعد از شروع مصرف لیراگلوتاید ناپدید می شوند.

راه حل
  • عارضه اسهال شایعتر است و در افراد بیشتری ایجاد می شود. اگر این عارضه ایجاد شد برای جلوگیری از کم آبی بدن ،به مقدار کافی آب و مایعات مصرف کنید.
  • بدون مشورت با پزشک یا داروساز داروی ضد اسهال مصرف نکنید.
  • اگر اسهال ادامه دار بود حتما با پزشکتان مشورت کنید.
  • اگر یبوست ایجاد شد سالاد و سبزیجات و غذاهای دارای فیبر بالا و آب فراوان مصرف کنید و برنامه منظم پیاده روی داشته باشید.

این عوارض معمولا در ابتدای درمان ایجاد می شوند و به مرور رفع می شوند.

راه حل
  • برای کمتر شدن این عوارض محل تزریق را به طور مرتب تغییر بدهید.
  • اگر این علایم رفع نشدند یا به مرور شدیدتر می شوند پزشکتان را در جریان بگذارید.

این عارضه در عین حال می تواند یک مزیت به حساب بیاید چون باعث کم شدن وزن و به دنبال آن کنترل بهتر قند خون می شود.

راه حل
  • تا وقتی که کاهش اشتها خیلی شدید نیست و فقط باعث کمتر شدن مصرف غذا می‌شود جای نگرانی نیست اما اگر کاهش اشتها شدید است و ممکن است باعث سوء تغذیه در شما شود حتما به پزشکتان اطلاع بدهید.

عوارض جانبی مهم 

این عوارض به ندرت پیش می آیند اما به هر حال بعضی از مصرف کنندگان این دارو دچار این عوارض جدی و مهم می شوند به همین دلیل لازم است از نشانه های این عوارض آگاه باشید.

علائم

به وجود آمدن کهیر پوستی، تاول، قرمزی پوست، خس خس سینه،ا حساس گرفتگی در قفسه سینه،مشکل در تنفس یا صحبت کردن، تورم دهان، صورت، لبها، زبان و گلو از علائم اصلی آنافیلاکسی هستند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

از مهمترین علائم پانکراتیت درد مداوم و شدید شکمی است که به پشت گسترش پیدا می کند و ممکن است همراه یا بدون تهوع و استفراغ باشد.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، ضعف و خستگی، کم شدن دفعات و حجم ادرار و ورم پاها از مهمترین نشانه‌های نارسایی کلیوی هستند.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
علائم

ایجاد توده در ناحیه ی گردن، احساس درد در ناحیه ی جلوی گردن، تغییر صدا و اختلال در بلع و تنفس می‌تواند نشانه تومورهای غده تیروئید باشد.

راه حل
  • بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

* این لیست کامل عوارض جانبی این دارو نیست. برای اطلاعات بیشتر به بروشور دارو مراجعه کنید.

نمودار اثربخشی و عوارض شایع

چند ساعت اول چند روز اول چند هفته اول چند ماه اول
اثربخشی
  • شروع اثر100%
  • تکمیل اثر100%
عوارض جانبی
  • تهوع100%
  • سردرد100%
  • کاهش اشتها100%
  • اسهال100%
  • واکنش‌های محل تزریق100%

آیا با وجود احتمال ایجاد این همه عارضه، مصرف این دارو برای من مشکل ساز نمی شود؟

مطابق مطالعات بالینی انجام شده بر روی لیراگلوتاید این داروبه خوبی توسط بیماران تحمل می شود و شایعترین عوارض جانبی، عوارض گوارشی ( تهوع، استفراغ، درد شکمی، اسهال) هستند که در چند هفته اول شروع مصرف این دارو ایجاد می شوند و از نظر شدت عموما خفیف و گذرا هستند و تنها حدود 4 درصد از مصرف کنندگان دارو به دلیل این عوارض مصرف دارو را متوقف می کنند.

تحمل پذیری: مطابق راهنماهای بین المللی، شاخص تحمل پذیری یک دارو قبل و بعد از ورود آن به بازار دارویی با انجام مطالعات بالینی ارزیابی می شود. تحمل پذیری نشان می دهدکه عوارض جانبی ایجاد شده توسط یک دارو تا چه حد برای بیماران قابل تحمل است. به بیان دیگر این مطالعات نشان می دهند که مصرف این دارو چقدر بر روی نحوه زندگی و فعالیتهای روزانه مصرف کنندگان تاثیر می گذارد و این تاثیرات چقدر برای آنها قابل تحمل است و با وجود این عوارض به دلیل مزایای دارو حاضر به ادامه مصرف دارو هستند.
در این مطالعات درصد بیمارانی که عوارض جانبی شایع و مهم و جدی داشتند بررسی می شود، درصد بیمارانی که بعد از عوارض جانبی مصرف دارو را متوقف کردند یا مجبور به کم کردن دوز شدند در نظر گرفته می شود و در نهایت در مورد میزان تحمل پذیری دارو اعلام نظر می‌شود.

منابع:
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2017/022341s027lbl.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27350545/

خطرات و هشدارها 

نکات زیر مواردی هستند که پزشک شما باید از آنها مطلع باشد.
بعضی از آنها نکاتی هستند که باید قبل از شروع درمان با لیراگلوتاید پزشک خود را در جریان بگذارید.
بعضی هم مواردی هستند که بعد از شروع درمان با این دارو اگر پیش آمدند باید پزشک خود را مطلع کنید .

قبل از شروع درمان

در صورتی که قبلا با مصرف لیراگلوتاید دچار علایم حساسیت مثل کهیر یا قرمزی پوست شده اید حتما به پزشکتان اطلاع بدهید. در این شرایط مصرف مجدد این دارو می تواند باعث ایجاد حساسیت شدید و خطرناک شود. در بعضی موارد بیمارانی که به داروهای دیگر حساسیت داشته اند به لیراگلوتاید هم حساسیت نشان می دهند بنابراین اگر در گذشته به هر نوع داروی دیگری حساسیت داشته اید پزشک خود را در جریان بگذارید.

به ندرت مصرف لیراگلوتاید ممکن است باعث پانکراتیت شود. در صورتی که سابقه مشکل یا بیماری در لوزالمعده وجود داشته باشد احتمال این عارضه بیشتر می شود بنابراین هر نوع سابقه مشکل در لوزالمعده را به پزشکتان اطلاع بدهید چون ممکن است بر روی تصمیم گیری در انتخاب این دارو تاثیر بگذارد.

لیراگلوتاید احتمال به وجود آمدن بیماریهای کیسه صفرا و مجاری صفراوی را بیشتر می کند. بنابراین اگر سابقه هر مشکلی در کیسه صفرای خود دارید حتما پزشکتان را در جریان بگذارید.

اگر کلیه شما به خوبی کار نمی کند یا در گذشته مشکلاتی در عملکرد کلیه‌اتان داشته اید حتما به پزشکتان اطلاع بدهید چون با مصرف لیراگلوتاید ممکن است مشکلات کلیوی شما بدتر شوند.

اطلاعات محدودی درباره مصرف لیراگلوتاید در کسانی که کبد آنها به خوبی کار نمی کند وجود دارد بنابراین مصرف این دارو در بیمارانی که مشکل کبدی دارند باید با احتیاط و تحت نظر دقیق پزشک انجام بشود.

اگر مسائلی مثل مشکل در هضم غذا یا تاخیر در تخیله معده در دستگاه گوارش شما وجود دارد حتما پزشکتان را در جریان بگذارید. از آنجایی که لیراگلوتاید باعث می شود غذا آهسته تر از دستگاه گوارش عبور کند ممکن است این مشکلات را بدتر کند.

در مطالعاتی که بر روی موشها انجام شده است، لیراگلوتاید باعث ایجاد تومورهای غده تیرویید و در بعضی موارد سرطان غده تیرویید شده است. هنوز مشخص نیست که آیا این عارضه در انسان هم ایجاد می شود یا خیر. به هر حال به دلیل اهمیت این موضوع مصرف این دارو در کسانی که سابقه ندولهای تیروییدی یا سرطان تیروئید داشته اند یا این مشکلات در فامیل نزدیک آنها دیده شده است ، ممنوع است.

در مطالعاتی که بر روی این دارو انجام شده است مواردی از به وجود آمدن افکار خودکشی درمصرف کنندگان گزارش شده است. بنابراین هر نوع سابقه بیماریهای اعصاب و روان مثل افسردگی، اختلالات خلقی یا رفتاری و یا وجود افکار خودکشی یا تلاش برای خودکشی باید به پزشک اطلاع داده شود.

اگر اخیرا دچار اسهال یا استفراغ بوده اید حتما به پزشکتان اطلاع بدهید چون احتمال دارد بدنتان کم آب شده باشد و لازم باشد قبل از شروع مصرف لیراگلوتاید با مصرف مایعات این کم آبی اصلاح شود. مصرف لیراگلوتاید به دلیل عارضه تهوع و استفراغ ممکن است باعث کم آبی بدن شود و اگر از قبل این مشکل وجود داشته باشد می تواند با بدتر شدن آن خطرات جدی برای سلامتی ایجاد کند.

کتواسیدوز یک وضعیت اورژانسی است در این شرایط مصرف لیراگلوتاید برای پایین آوردن قند خون مناسب نیست و قند خون باید به سرعت با کمک انسولین کنترل شود. ادامه وضعیت کتواسیدوز می تواند بسیارخطرناک باشد و باعث به کما رفتن بیمار شود.

بعد از شروع درمان

مصرف لیراگلوتاید باید در روزی که عمل جراحی دارید قطع شود و زمانی که مجددا به طور عادی شروع به خوردن و آشامیدن کردید می توانید مصرف آن را شروع کنید. بنابراین در صورتی که لازم است عمل جراحی داشته باشید حتما به پزشکتان اطلاع بدهید که این دارو را مصرف می‌کنید.

تداخلات دارویی 

مهمترین داروهایی که با عملکرد لیراگلوتاید تداخل می کنند عبارتند از:

علت بروز

این داروها به دلیل تاثیربر سطح قند خون و یا دلایل دیگر اثر لیراگلوتاید را کمتر یا بیشتر می‌کنند در نتیجه ممکن است با کم شدن تاثیر لیراگلوتاید، قند خون به اندازه کافی پایین نیاید و یا با زیاد شدن اثر لیراگلوتاید افت شدید قند خون یا هایپوگلایسمی ایجاد شود.

راه حل

اگر مصرف هم زمان این داروها با لیراگلوتاید ضروری باشد باید با شروع مصرف آن‌ها قند خون در فواصل کوتاهتری کنترل شود و با توجه به نتایج آن دوز لیراگلوتاید مجددا تنظیم شود تا قند خون در محدوده مطلوب باقی بماند.

علت بروز

لیراگلوتاید روی مقدار جذب این داروها از دستگاه گوارش تاثیر می گذارد. در واقع چون لیراگلوتاید باعث تاخیر در تخلیه معده می شود ممکن است باعث شود مقدار جذب این داروها تغییر کند.

راه حل

وقتی درمان با لیراگلوتاید شروع می‌شود، زمان انعقاد خون ( INR ) باید در فواصل کوتاهتری کنترل شود و اگر لازم شد دوز رقیق کننده خون اصلاح شود.

علت بروز

مصرف هم زمان این داروها با لیراگلوتاید ممکن است باعث افت شدید قند خون شود.

راه حل

در بیشتر موارد لازم است داروهای کاهنده قند خون به صورت هم زمان مصرف شوند اما مصرف هم زمان آنها باید حتما تحت نظر پزشک و با تعیین دوز دقیق برای هر کدام انجام بگیرد.

این لیست کامل تداخلات دارویی لیراگلوتاید نیست. برای اطلاعات بیشتر به بروشور دارو مراجعه کنید.

مصرف هنگام بارداری 

مصرف این دارو در بارداری توصیه نمی شود مگر اینکه گزینه دیگری موجود نباشد. بنابراین در صورتی که قصد بارداری دارید یا به تازگی باردار شده اید حتما به پزشکتان اطلاع بدهید تا درباره انتخاب داروی مناسب برای شما تصمیم گیری کند.

مصرف در شیردهی 

مشخص نیست که آیا این دارو در شیر ترشح می شود یا نه به همین دلیل مصرف این دارو در دوران شیر دهی توصیه نمی شود.

سوالات متداول 

لیراگلوتاید چند ساعت بعد از مصرف شروع به تاثیر می کند اما تاثیر کامل آن روی سطح قند خون ممکن است ۱ تا ۴ هفته طول بکشد.

خیر لیراگلوتاید یک نوع انسولین نیست و به دسته دارویی متفاوتی تعلق دارد و قند خون را با روشی متفاوت از انسولین پایین می آورد.

اگر یک وعده تزریق لیراگلوتاید را فراموش کردید صبر کنید تا نوبت تزریق بعدی برسد و مصرف دارورا مطابق معمول انجام بدهید. هیچ‌وقت برای جبران دوز فراموش شده داروی خودتان را دو برابر نکنید. اگر بیشتر از ۳ روز مصرف لیراگلوتاید را فراموش کردید برای جلوگیری از عوارض گوارشی، باید مجددا مصرف آن را از دوز ۰.۶ میلیگرم شروع کنید و به تدریج به دوز قبلی برسانید.

بلافاصله به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید‌.علایم مصرف بیش از حد می تواند تهوع، استفراغ و اسهال شدید باشد.

درمان دیابت درمانی برای تمام عمر است بنابراین مصرف لیراگلوتاید را ادامه بدهید مگر اینکه پزشک لازم بداند که دیگر آن را مصرف نکنید.

هیچ‌وقت بدون مشورت با پزشک مصرف لیراگلوتاید را قطع نکنید چون با قطع ناگهانی مصرف آن، دیابت شما بدتر می شود و قند خون بالا می رود.

در مطالعاتی که بر روی این دارو انجام گرفته است مشخص شده است که لیراگلوتاید با دوز 3 میلی گرم در روز می تواند به همراه رژیم غذایی و ورزش به عنوان داروی کاهش وزن موثر باشد. بنابراین یک نوع قلم آماده تزریق برای لیراگلوتاید به بازار عرضه شده است که دوزهای 0.6، 1.2، 1.8، 2.1 و 3 میلی گرم را تزریق می کند و این شکل دارویی ، فقط برای کاهش وزن استفاده می شود. البته لیراگلوتاید به عنوان داروی کاهش وزن برای همه افراد مناسب نیست و دو دسته از افراد می توانند با صلاحدید پزشک این دارو را مصرف کنند: - کسانی که BMI آنها بیشتر از 30 کیلوگرم بر متر مربع باشد (چاقی) - افرادی که BMI آنها بین 27 تا 30 کیلوگرم بر متر مربع است اما دچار دیابت، فشارخون بالا، چربی خون بالا و یا مشکلات تنفسی در موقع خواب هستند.

مصرف هم زمان الکل با لیراگلوتاید می تواند باعث بیشتر شدن اثر این دارو و افت شدید قند خون یا هایپوگلایسمی شود.

اگرسطح قند خون شما ثابت باشد مصرف لیراگلوتاید تاثیری بر روی رانندگی و دوچرخه سواری نمی گذارد اما در بعضی موارد مصرف لیراگلوتاید باعث افت قند خون و کم شدن تمرکز می شود. اگر این عارضه پیش آمد در حالت کم بودن تمرکز رانندگی و دوچرخه سواری نکنید و با مصرف مواد قندی سطح قند خونتان را بالا ببرید تا این عارضه رفع شود.

لیراگلوتاید تاثیری بر روی اثربخشی قرصهای ضد بارداری ندارد اما ممکن است لازم باشد با شروع مصرف این داروها دوز لیراگلوتاید توسط پزشک اصلاح شود،چون قرص های ضدبارداری می توانند روی سطح قند خون تاثیر بگذارند.

بعضی از فرآورده های گیاهی به طور قابل ملاحظه قند خون را پایین می آورند و با عملکرد لیراگلوتاید تداخل می کنند مثلا مقدار زیاد دارچین باعث بیشتر شدن اثر لیراگلوتاید می شود و خطر افت قند خون یا هایپوگلایسمی را بالا می برد. بنابراین قبل از استفاده از هر نوع فرآورده گیاهی یا مکمل تغذیه ای حتما با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.