تفاوت انسولین آنالوگ با انسولین انسانی

فهرست مطالب

پیشگفتار

شاید تا به حال دو اصطلاح ” انسولین رگولارو ان پی اچ انسانی” و ” انسولین آنالوگ ”  که بر روی فرآورده های مختلف انسولین نوشته شده اند توجه شما را به خود جلب کرده باشد و این سوال برایتان مطرح شده باشد که این دو نوع انسولین چه تفاوتی با هم دارند. برای پاسخ به این سوال لازم است تا ابتدا کمی درباره تاریخچه تولید انسولین صحبت کنیم.

 انسولین به عنوان یک دارو برای کمک به بیماران دیابتی از سال ۱۹۲۵ میلادی در دسترس بیماران قرار گرفت. در ابتدا این فرآورده از لوزالمعده گاو و خوک استخراج و خالص سازی می شد. اما امکان خالص سازی کامل وجود نداشت و بسیاری از افراد با مصرف آن دچار حساسیت می شدند. به علاوه برای استخراج مقادیر بسیار کم انسولین حجم بسیار زیادی از لوزالمعده حیوانات لازم بود.

در سالهای اولیه دهه ۸۰ میلادی , تکنولوژی پیشرفت کرد و انسولین به صورت صناعی در کارخانه های داروسازی تولید شد و با نام “ انسولین رگولار انسانی” به بازار عرضه شد. در واقع این انسولین با استفاده از مهندسی ژنتیک و با برنامه ریزی کردن و به کار گرفتن باکتریها  تولید شد. این فرآورده کاملا خالص بوده و دقیقا مشابه انسولین تولید شده در بدن عمل می کند. پس از مدتی انسولین NPH انسانی به عنوان یک انسولین با طول اثر متوسط به بازار عرضه شد. این نوع انسولین دارای میکروکریستالهای بسیار کوچکی است که به آهستگی از محل تزریق جذب می شوند و باعث طولانی تر شدن ماندگاری این انسولین در بدن می شوند.

با وجودی که تولید انسولینهای انسانی یک پیشرفت عظیم در درمان دیابت ایجاد کرد اما کامل نبود. انسولین رگولار با سرعت لازم وارد جریان خون نمی شود تا جذب سریع کربوهیدراتهای غذا را پوشش دهد. به علاوه ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق به پیک اثر یا حداکثر تاثیر می رسد که همین مسئله میتواند باعث ایجاد هایپوگلایسمی تاخیری شود.

انسولین NPH هم این پیک اثر را ۴ تا ۸ ساعت بعد از تزریق ایجاد می کند  به همین دلیل دانشمندان نیاز به انسولین های طولانی اثرتر را احساس می کردند که برخلاف انسولین NPH جذب یکنواخت و بدون ایجاد پیک اثر داشته باشند و در عین حال مدت طولانی تری در بدن باقی بمانند.

بنابراین مولکول انسولین باز هم دستکاری شد و به این ترتیب انسولین آنالوگ تولید شد. در انسولین آنالوگ توالی اسیدهای آمینه در مولکول پروتئینی انسولین تغییر کرده است تا محصول به دست آمده یا سریعتر در بدن تاثیر کند ویا تاثیر یکنواخت تر و طولانی تری داشته باشد.

 

انواع انسولین آنالوگ

  • انسولین با شروع اثر سریع

شروع اثر آنها حدودا ۱۵ دقیقه دقیقه طول می کشد, ظرف ۱ ساعت به پیک اثر می رسند و ۳ تا ۵ ساعت در بدن باقی می مانند.

 مانند : انسولین لیسپرو, آسپارت و گلولیزین

  • انسولین با شروع اثر متوسط

مانند: انسولین لیسپرو پروتامین و انسولین آسپارت پروتامین

  • انسولین طولانی اثر

شروع اثر آنها ۳ تا ۴ ساعت طول می کشد و بیشتر از ۲۴ ساعت در بدن باقی می مانند.

مانند: انسولین گلارژین و دتمیر

مقایسه انسولین آنالوگ و انسانی

جذب انسولین NPH انسانی یکنواخت نیست و ۴ تا ۸ بعد از تزریق به پیک اثر می رسد. این یعنی انسولین تزریقی وقتی که خواب هستید ممکن است به حداکثر اثر برسد و شما را در معرض خطر هایپوگلایسمی قرار بدهد. این در حالی است که انسولینهای طولانی اثر آنالوگ پیک یا حداکثر اثر ندارند و غلظت آنها در خون افت و خیز چندانی ندارد.

یک مطالعه نشان داد که انسولین آنالوگ طولانی اثر گلارژین دوره های هایپوگلایسمی شبانه را تا ۴۸ درصد در مقایسه با انسولین NPH کاهش می دهد.

این نکته به خصوص برای افرادی که دیابت نوع ۱ دارند و برای جلوگیری از هایپوگلایسمی شبانه باید با دقت بیشتری دوز انسولین مصرفی خود را با نیاز بدن هماهنگ کنند  اهمیت ویژه ای دارد.

بر اساس اعلام انجمن دیابت آمریکا, مبتلایان به دیابت نوع ۲ که سابقه هایپوگلایسمی ندارند می توانند انسولین NPH  را با اطمینان خاطر مصرف کنند.

البته یک راهکار برای پیشگیری از هایپوگلایسمی شبانه مصرف یک اسنک کوچک (مثل یک عدد سیب به همراه یک قاشق غذاخوری کره بادام زمینی) در هنگام خواب است.

از طرفی درباره انسولین رگولار انسانی هم مشکلاتی وجود دارد. این انسولین قبل از صرف غذا تزریق می شود اما ۲ تا ۴ ساعت بعد به حداکثر اثر خود می رسد. بنابراین افرادی که دیابت نوع ۱ دارند باید چند ساعت بعد از غذا مراقب فعالیت بدنی خود باشند.

به عنوان مثال اگر کسی تصمیم بگیرد که دو ساعت بعد از شام یک پیاده روی طولانی داشته باشد ممکن است در میانه پیاده روی دچار هایپوگلایسمی بشود. به علاوه تزریق انسولین رگولار قبل از شام می تواند خطر هایپوگلایسمی شبانه را هم بیشتر کند.

به همین دلیل معمولا پیشنهاد می شود مبتلایان به دیابت نوع ۱ بهتر است از انسولین آنالوگ با شروع اثر سریع استفاده کنند که در عرض ۳ تا ۵ ساعت از بدن خارج می شود و در نتیجه خطر ایجاد هایپوگلایسمی با آن کمتر است.

  • افزایش وزن

وجود پیک اثر در انسولین انسانی ممکن است باعث شود که لازم باشد دفعات بیشتری در طول روز اسنک مصرف شود تا از هایپوگلایسمی تاخیری جلوگیری شود. همین مسئله می تواند باعث افزایش کالری مصرفی و درنتیجه افزایش وزن شود.

البته برای اصلاح این مشکل می توان در وعده های اصلی غذا, کالری کمتری مصرف کرد تا کالری اسنکهای مصرفی در طی روز جبران شود.

  • راحتی مصرف

تزریق انسولین رگولار انسانی نیازمند کمی برنامه ریزی است چون باید نیم ساعت قبل از غذا  تزریق شود. در حالیکه انسولین آنالوگ با شروع اثر سریع را می توان بلافاصله قبل از غذا تزریق کرد.

به علاوه از دید یک مصرف کننده انسولین اجرای برنامه تزریق انسولین با فرم آنالوگ ساده تر است:

انسولین سریع الاثر بلافاصله قبل از غذا تزریق می شوند و عموما یک ( در بعضی موارد دو) تزریق هم برای انسولین طولانی اثر انجام می گیرد.

  • اثربخشی

همه انواع انسولین قند خون را به خوبی پایین می آورند و کنترل مناسب قند خون توسط هر دو نوع آنالوگ و انسانی انجام می شود.

  • قیمت

انسولین آنالوگ به طور قابل ملاحظه ای گرانتر از انسولین انسانی است.  به طور متوسط انسولینهای آنالوگ ۳ تا ۷ برابر گرانتر از انسولین انسانی هستند. بنابراین قیمت می تواند یک مسئله کاملا محدود کننده در انتخاب انسولینهای آنالوگ باشد.